Canada staat voor een belangrijke keuze over de toekomst van kunstmatige intelligentie. De regering-Carney investeert 2 miljard dollar over vijf jaar in de Sovereign AI Compute Strategy. De vraag is of de waarde die deze ‘soevereine AI’ oplevert ook daadwerkelijk in Canada blijft en ten goede komt aan de Canadese bevolking, of dat het slechts een doorgeefluik wordt voor investeringen in Amerikaanse techgiganten.

OpenAI, bekend van ChatGPT, drijft een initiatief genaamd “OpenAI for Countries” en is een van de meest actieve partijen die een deel van de 2 miljard dollar wil bemachtigen. OpenAI’s lobbyisten hebben gesprekken gevoerd met Canadese overheidsfunctionarissen, waaronder minister van Kunstmatige Intelligentie Evan Solomon. Tegelijkertijd was OpenAI niet transparant over interne kennis van misbruik van ChatGPT, zoals bij de schutter in Tumbler Ridge, British Columbia, die via ChatGPT gesprekken voerde over wapengeweld. Werknemers wilden de autoriteiten waarschuwen, maar werden tegengehouden. Pas na berichtgeving door de Wall Street Journal werd de politie geïnformeerd, terwijl OpenAI tijdens gesprekken met de overheid hierover zweeg.

De ontwikkeling van AI door grote Amerikaanse bedrijven weerspiegelt vooral hun eigen belangen en niet die van het algemene publiek. Het feit dat OpenAI’s initiatief expliciet in samenwerking met de Amerikaanse overheid plaatsvindt, versterkt de afhankelijkheid van Canadese AI-infrastructuur van Amerikaanse wet- en regelgeving. Het verplaatsen van datacenters naar Canada verandert hier weinig aan. De huidige geopolitieke situatie maakt het volgens het artikel onwenselijk dat Canada essentiële diensten zoals cloud computing en AI afhankelijk maakt van Amerikaanse techbedrijven.

Hoewel er Canadese AI-bedrijven zijn, zijn deze ook commerciële ondernemingen met eigen belangen die niet per se aansluiten bij het collectieve belang. De enige echte optie is volgens het artikel om te investeren in een volledig Canadese, publieke AI: een AI-model dat door en voor Canada wordt ontwikkeld en gefinancierd als publieke infrastructuur. Dit zou Canadese gebruikers toegang geven tot de voordelen van AI zonder afhankelijk te zijn van buitenlandse partijen.

Een voorbeeld uit Zwitserland toont aan dat dit mogelijk is. Met federale financiering ontwikkelden academische instellingen het publieke AI-model Apertus, dat draait op duurzame energie en geen gebruik maakt van illegaal verkregen data of onderbetaalde arbeid. Dit model is krachtig en volledig openbaar, en vormt een alternatief voor commerciële AI-platforms.