Operationele technologie in fabrieken en energievoorzieningen is kwetsbaar door onvoldoende digitale beveiliging en verouderde organisatiestructuren.
De digitale verbinding van systemen die fabrieken, gebouwen en energievoorzieningen aansturen, brengt toenemende kwetsbaarheden met zich mee. Hoewel organisaties hun it-systemen en bedrijfsgegevens beveiligen, krijgt operationele technologie (ot) vaak onvoldoende aandacht. Dit leidt tot een gebrek aan overzicht en structureel risicobeheer, met als gevolg dat productieprocessen kunnen stilvallen, logistieke stromen verstoord raken en zelfs de energievoorziening in gevaar komt.
Recent onderzoek naar Europese wind- en zonneparken toonde aan dat meer dan 8.500 beheersystemen via internet bereikbaar waren, waarvan 141 in Nederland. Sommige installaties waren zelfs op afstand te bedienen. Dit illustreert het bredere probleem dat bedrijven steeds meer operationele systemen met het internet verbinden zonder voldoende digitale beveiliging mee te nemen.
De oorzaak ligt deels in verouderde organisatiestructuren. Operationele technologie functioneerde lange tijd zelfstandig, met verantwoordelijkheid bij technische of facilitaire afdelingen, terwijl it zich richtte op kantooromgevingen en informatiebeveiliging. Hoewel deze werelden steeds meer samenvloeien, zijn de organisatiestructuren nauwelijks aangepast.
De energietransitie versnelt deze ontwikkeling doordat bedrijven investeren in zonnepanelen, batterijen, laadpleinen en intelligente systemen die energieverbruik optimaliseren. Deze systemen worden vaker met elkaar verbonden en op afstand beheerd, wat kansen biedt voor verduurzaming en efficiëntie, maar ook nieuwe toegangspunten voor kwaadwillenden creëert. De dreiging ontwikkelt zich snel; zo waarschuwden onderzoekers van Anthropic recent dat ai-wormen zich binnenkort zelfstandig tussen kwetsbare slimme apparaten kunnen verspreiden.
Technologische investeringen worden echter vooral beoordeeld op functionaliteit, rendement en efficiëntie, waarbij digitale veiligheid vaak onvoldoende wordt meegenomen. Dit geldt bijvoorbeeld bij de keuze van leveranciers, koppelingen met bestaande systemen en afspraken over onderhoud en beveiligingsupdates. Hierdoor ontstaan nieuwe kwetsbaarheden die na ingebruikname onvoldoende worden beheerd.
Hoewel bedrijven traditioneel wel rekening houden met risico’s voor operationele processen door reservevoorzieningen en noodscenario’s te ontwikkelen, bieden deze maatregelen onvoldoende bescherming wanneer de digitale aansturing wordt verstoord. Dit kan leiden tot stillegging van productie, uitval van sorteersystemen in logistiek of het wegvallen van betrouwbare energievoorziening, wat directe bedreigingen vormt voor bedrijfscontinuïteit.
Het is daarom noodzakelijk dat directies en raden van bestuur digitale veiligheid van ot expliciet opnemen in hun beleid. Dit vereist nauwere samenwerking tussen it, technisch beheer en risicomanagement, met duidelijke afspraken over verantwoordelijkheden voor de beveiliging van kritieke systemen. Inzicht in essentiële systemen, externe toegang, gevolgen van uitval en acceptabele risico’s vormt het startpunt voor een effectieve aanpak.
