Agentic penetratietesten versnellen kwetsbaarheidsdetectie, maar kennen beperkingen in testoppervlakken en consistentie.
De tijd tussen het openbaar worden van een kwetsbaarheid en het misbruiken ervan door aanvallers is drastisch ingekort. Waar beveiligingsteams vroeger weken hadden om zich voor te bereiden, kunnen aanvallers nu binnen enkele uren een nieuwe kwetsbaarheid uitbuiten. Dit maakt offensief testen essentieel om blootstellingen snel te identificeren. Traditioneel gebeurde penetratietesten volgens een vast schema, dat door de jaren heen steeds frequenter werd, van jaarlijks naar wekelijks dankzij geautomatiseerde tools. Deze aanpak voldeed toen exploitatie nog weken duurde, maar nu is een nieuwe stap nodig: agentic penetratietesten.
Agentic penetratietesten worden uitgevoerd door één of meerdere AI-agents die stap voor stap een penetratietest uitvoeren. Deze agents evalueren bevindingen en de context van de organisatie om dynamisch de volgende stap te bepalen, wat leidt tot snellere en soms diepgaandere ontdekking van exploitketens dan door menselijke testers mogelijk is. Een voorbeeld hiervan is het Picus Swarm product, waarin vijf gespecialiseerde agents worden aangestuurd door een AI-coördinator. Hoewel deze creativiteit voordelen biedt, brengt het ook nadelen mee: de resultaten kunnen variëren per test en het uitvoeren van meerdere tests om zekerheid te krijgen is kostbaar en tijdrovend, vooral in grote omgevingen met duizenden endpoints.
Daarom blijft deterministische geautomatiseerde penetratietesten noodzakelijk. Deze zijn minder creatief, maar leveren consistente, betaalbare en snelle tests die vaker kunnen worden uitgevoerd. Door deze tests regelmatig te draaien, ontstaat voorspelbare dekking en kunnen fixes betrouwbaar worden herbeoordeeld. De beste aanpak combineert beide methoden: frequente deterministische tests voor consistente dekking en periodieke agentic tests voor diepere inzichten, afgestemd op de risico’s en behoeften van de organisatie. Het agentic penetratietestproduct van Picus kan beide modi ondersteunen en past zich aan veranderende bedreigingen en omgevingen aan.
Een belangrijke beperking van agentic penetratietesten is dat ze alleen kunnen testen wat ze veilig kunnen bereiken. Onderzoek van Omdia toont aan dat organisaties gemiddeld slechts 32% van hun aanvalsvlak pentesten. Veiligheidsrestricties voorkomen testen op kritieke systemen, omdat een echte exploit een dienst kan laten crashen, data kan beschadigen of een failover kan veroorzaken. Hierdoor blijven belangrijke assets en blootstellingen ongetest, wat een blinde vlek vormt in de beveiligingsstrategie.
Daarnaast dekt geautomatiseerd testen vaak slechts één van de zes benodigde oppervlakken om te valideren. Dit betekent dat detectieregels, cloudomgevingen, identiteitsbeheer en AI-beveiligingsmaatregelen vaak buiten beschouwing blijven. Het toevoegen van AI aan het testproces verhoogt deze dekking niet automatisch. Organisaties moeten zich bewust zijn van deze beperkingen en aanvullende maatregelen treffen om hun volledige aanvalsvlak te beschermen.
