De NCTV waarschuwt dat AI de snelheid en schaal van cyberaanvallen vergroot, terwijl de digitale weerbaarheid van Nederlandse organisaties achterblijft.
De Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) publiceerde het Cybersecuritybeeld Nederland (CSBN) 2026, waarin wordt vastgesteld dat de capaciteiten van statelijke actoren en cybercriminelen toenemen, terwijl de digitale weerbaarheid van Nederlandse organisaties onvoldoende meegroeit. Kunstmatige intelligentie (AI) wordt door kwaadwillenden in alle fasen van cyberaanvallen ingezet, wat leidt tot een grotere snelheid en omvang van deze aanvallen.
Het CSBN signaleert een groeiend risico voor de nationale veiligheid door de scheefgroei tussen dreiging en weerbaarheid. Dit blijkt onder meer uit de toename van datadiefstal en afpersingsincidenten met grote maatschappelijke impact in het afgelopen jaar. De NCTV verwacht dat zonder een aanzienlijke verbetering van de digitale weerbaarheid het aantal cyberincidenten de komende jaren fors zal stijgen, vooral bij (overheids)organisaties en bedrijven die een belangrijke rol in de samenleving vervullen. Kleine organisaties en het mkb blijven daarbij achter in het nemen van noodzakelijke beveiligingsmaatregelen, wat een ongelijk speelveld creëert. Verantwoordelijkheid ligt ook bij toeleveranciers, toezichthouders en andere overheidsinstanties.
De NCTV benadrukt dat AI aanvallers helpt om cyberaanvallen te automatiseren en op grotere schaal uit te voeren. AI maakt het mogelijk om sneller malware te ontwikkelen, overtuigendere phishingmails te creëren en desinformatie gepersonaliseerd te verspreiden. Hierdoor worden aanvallen complexer, groter en blijven ze langer onopgemerkt. Hiervoor zijn geen geavanceerde AI-modellen nodig; ook breed toegankelijke modellen bieden al voldoende mogelijkheden.
Om de digitale weerbaarheid te versterken, moeten organisaties de risico’s van AI integreren in hun cybersecuritybeleid. Dit betreft zowel de dreigingen van AI-gebruik door kwaadwillenden als het veilig toepassen van AI binnen de eigen organisatie, bijvoorbeeld voor defensieve cybersecurity. Een goede basis, met prioriteit vanuit het bestuur en concrete maatregelen zoals patchmanagement, een klein aanvalsoppervlak, logging en monitoring, is essentieel om in deze nieuwe realiteit stand te houden.
Eerder dit jaar riepen het NCSC, de NCTV en andere veiligheidsdiensten organisaties op om nu te handelen tegen de toenemende AI-gedreven dreiging. Digitale veiligheid is geen exclusief IT-domein meer, maar een gezamenlijke verantwoordelijkheid van publieke en private partijen vanwege de grote afhankelijkheid van digitale systemen en de complexiteit van de risico’s.
