De Europese Unie heeft Oekraïne toegang verleend tot de EU Cybersecurity Reserve, een pool van door de EU goedgekeurde cybersecurity-experts die snel kunnen worden ingezet bij grote cyberaanvallen. Hiermee kan Kyiv in geval van ernstige digitale incidenten een beroep doen op gespecialiseerde hulp van lidstaten en private bedrijven.

De Europese Commissie maakte maandag bekend dat de lidstaten de deelname van Oekraïne aan deze reserve hebben goedgekeurd. De reserve, beheerd door het Europees Agentschap voor Cybersecurity (ENISA), is opgericht om landen te ondersteunen bij incidentrespons, technische expertise en herstel na cyberaanvallen die hun eigen capaciteit overstijgen. Eerder kreeg Moldavië als eerste niet-EU-land al toegang tot deze reserve vanwege de toenemende cyberdreigingen vanuit Moskou zoals hier beschreven.

Voor Oekraïne, dat te maken heeft met voortdurende cyberaanvallen in het kader van de oorlog met Rusland, heeft deze stap zowel praktische als politieke betekenis. Volgens Natalia Tkachuk, hoofd cyber- en informatiebeveiliging bij de Nationale Veiligheids- en Defensieraad van Oekraïne, maakt het land hiermee deel uit van het collectieve cyberverdedigingsmechanisme van de EU, nog voordat het formeel lid is geworden. Vorige week stemden de EU-lidstaten in met het starten van formele toetredingsonderhandelingen met Oekraïne, een belangrijke mijlpaal op weg naar EU-lidmaatschap.

Oekraïne kan nu officieel noodhulp van Europese experts aanvragen als een cyberaanval de capaciteit van eigen incidentrespons overschrijdt. Deze experts kunnen ondersteuning bieden bij digitale forensische onderzoeken, incidentrespons en systeemherstel. Naast directe hulp bij aanvallen kan de Cybersecurity Reserve ook assisteren bij herstel na incidenten, het moderniseren van systemen, het delen van cyberdreigingsinformatie en het verbeteren van nationale responsmogelijkheden, aldus Tkachuk.

De samenwerking is wederkerig. Oekraïne is niet langer alleen ontvanger van cybersecurityhulp, maar deelt ook intelligence over Russische hacktechnieken met Europese partners en werkt samen met Europol en andere autoriteiten aan gezamenlijke onderzoeken en attributie. Jarenlange ervaring met Russische cyberaanvallen heeft de cybercapaciteiten van Oekraïne versterkt, waardoor het land uitgebreide expertise heeft opgebouwd in het detecteren, mitigeren en herstellen van grootschalige cyberincidenten. Oekraïne hoopt bovendien dat eigen cybersecuritybedrijven in de toekomst als vertrouwde dienstverleners kunnen toetreden tot de Cybersecurity Reserve onder de EU Cyber Solidarity Act.

Voor Brussel is deze stap een teken van de intensievere veiligheidscoöperatie met Kyiv en een bevestiging van de solidariteit die centraal staat in Europa’s digitale toekomst. Europese Commissie Executive Vicevoorzitter Henna Virkkunen benadrukte dat met de opname van Oekraïne in de EU Cybersecurity Reserve de collectieve verdediging wordt versterkt en het solidariteitsprincipe wordt bevestigd. De EU is sinds de Russische invasie in 2022 een van de belangrijkste cybersecuritypartners van Oekraïne, onder meer via bilaterale veiligheidsakkoorden en internationale initiatieven zoals het Tallinn Mechanisme zoals hier aangekondigd.