De Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) heeft het Cybersecuritybeeld Nederland (CSBN) 2023 gepubliceerd, waarin trends, incidenten, dreigingen en uitdagingen op het gebied van cybersecurity binnen de nationale veiligheid worden beschreven. Het Digital Trust Center (DTC) van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat heeft de voor ondernemers relevante punten samengevat.

Het rapport benadrukt dat de digitale dreiging voor Nederland onverminderd groot is. Het geopolitieke speelveld, met de Russische oorlog tegen Oekraïne als voorbeeld, verhardt. Complexe en verweven processen, systemen en netwerken gecombineerd met verouderde informatiesystemen zorgen voor kwetsbaarheden die cybercriminelen kunnen exploiteren. Nieuwe technologieën zoals generatieve AI brengen zowel kansen als bedreigingen met zich mee.

Er bestaat een scheefgroei tussen de groeiende digitale dreiging en de digitale weerbaarheid. Basismaatregelen zoals multifactorauthenticatie en het maken en testen van back-ups zijn nog niet voldoende doorgevoerd. Veiligheidsmaatregelen worden vaak reactief en als kostenpost gezien, terwijl het toepassen van de 5 basisprincipes van digitaal veilig ondernemen kan helpen om de fundamenten op orde te krijgen.

Cybercriminaliteit blijft een aantrekkelijk verdienmodel, vooral door het versleutelen van bestanden en het dreigen met publicatie van buitgemaakte informatie. De professionalisering en commercialisering van criminele tools maakt het ook technisch minder onderlegde criminelen mogelijk om cyberaanvallen uit te voeren. Door de verwevenheid van het digitale ecosysteem is vrijwel iedere organisatie een potentieel doelwit.

Operationele technologie (OT) is een kwetsbare bouwsteen binnen vitale processen. OT stuurt fysieke processen aan en de veiligheid ervan is cruciaal, maar kent uitdagingen. Ondernemingen die OT-apparaten gebruiken, wordt geadviseerd de Security Check Procesautomatisering te doen om inzicht te krijgen in de veiligheid. Ook het Industrial Internet of Things (IIoT) speelt een groeiende rol en deze slimme, verbonden apparaten moeten goed worden beveiligd, zoals beschreven in de tips om IoT-apparaten goed te beveiligen.

De meeste organisaties maken deel uit van een breder ecosysteem, bijvoorbeeld via outsourcing van salarisadministratie of toegangspasbeheer. Dit maakt het lastig om grip te krijgen op afhankelijkheden en kwetsbaarheden, die echter een substantieel deel van de digitale risico’s vormen. Het is daarom belangrijk om deze risico’s beheersbaar te maken door een risicoanalyse uit te voeren en een uitwijk- en herstelplan op te stellen.

Hoewel organisaties veel kunnen doen om hun digitale weerbaarheid te vergroten, kunnen cyberincidenten zich blijven voordoen en is schade niet altijd te voorkomen. Het CSBN 2023 benadrukt daarom dat ondernemers voorbereid moeten zijn en het onverwachte moeten verwachten.