Kunstmatige intelligentie heeft het tempo en de omvang van cyberaanvallen aanzienlijk verhoogd, maar de verdediging van operationele technologie (OT) omgevingen verandert daardoor niet fundamenteel. Dit stelde Jeroen Wijnands, principal consultant OT cybersecurity bij Northwave Cybersecurity, tijdens zijn presentatie op Cybersec Netherlands 2026.

Wijnands schetste de snelle ontwikkeling van AI in het aanvalslandschap. Waar in 2023 large language models vooral werden ingezet om exploits te schrijven, werden deze modellen in 2024 zelf doelwit van aanvallen. Vanaf 2025 zetten aanvallers AI operationeel in en in het eerste kwartaal van 2026 werden autonome aanvalsketens geloofwaardig. Deze evolutie maakt vooral duidelijk dat aanvallers sneller opereren.

Deze versnelde dreiging is extra problematisch in OT-omgevingen. In januari 2026 ontdekten twee onderzoekers binnen een week meerdere ernstige kwetsbaarheden in industriële access routers. AI kan dergelijke analyses in enkele uren uitvoeren, terwijl de gemiddelde tijd tussen het bekend worden van een OT-kwetsbaarheid en het beschikbaar komen of toepassen van een patch meer dan 180 dagen bedraagt. Bovendien is ongeveer 25 procent van de OT-hardware in 2026 nog steeds niet patchbaar. De tijd waarin aanvallers een kwetsbaarheid kunnen exploiteren is gedaald van ongeveer een jaar in 2021 naar één dag in 2026, met een theoretische verwachting van één minuut in 2027.

Industriële systemen zijn niet ontworpen voor frequente updates. PLC’s en HMI’s draaien vaak op legacy-besturingssystemen met beperkte beveiligingsmogelijkheden. Patch-vensters kunnen maanden duren en beschikbaarheid staat doorgaans voorop. Een praktijkvoorbeeld uit een omgeving met honderden Allen-Bradley-PLC’s illustreert dit: na een mislukte patchpoging in 2015 werd patchen feitelijk stopgezet, waardoor kwetsbaarheden zich jarenlang opstapelden. Dit maakt duidelijk dat een simpele oproep tot sneller patchen in OT-omgevingen weinig realistisch is, omdat aanpassingen soms het productieproces in gevaar brengen.

Volgens Wijnands ligt de oplossing vooral in het beter in kaart brengen van de aanwezige assets in OT-omgevingen, het segmenteren van netwerken en het zorgvuldig inrichten van verbindingen tussen systemen. In de praktijk blijken essentiële verbindingen vaak niet gedocumenteerd, is remote access van leveranciers soms onbekend en wordt het verkeer binnen OT-netwerken lang niet altijd gereguleerd. Oude protocollen en systemen die direct met internet- of e-mailomgevingen verbonden zijn, verergeren de situatie. De kernboodschap komt daarmee neer op drie fundamenten: asset inventory, netwerksegmentatie en incidentresponsplannen.

De titel van Wijnands’ sessie, ‘AI changed the threat. It didn’t change the fix’, benadrukt dat AI de dreiging heeft veranderd, maar niet de fundamentele aanpak om industriële omgevingen weerbaar te maken. Juist nu aanvallers sneller worden, worden deze basismaatregelen alleen maar belangrijker.